Waarom NIET informeren over het voorschot bijstand?

Update: za 10 oktober 2020 - 12:49 uur

Sociale monitor > Veegactie online info voorschot bijstandsuitkering

Veel gemeenten informeren op hun website niet of onjuist over het voorschot op de algemene bijstandsuitkering? Hoe komt dat of waarom handelen gemeenten zo?

Zie ook: hoe juist wordt geinformeerd en waarom informeren nodig is

Tot nu toe onderzocht: Gelderland, Noord-Brabant en Overijssel.

Geen goede redenen

Vooropgesteld en regel nummer één:

Er is nooit een geldige reden om niet of onjuist te informeren over rechten van burgers. Dat geldt ook voor het recht op het voorschot op de algemene bijstand.

Maar omdat het toch gebeurt, zijn er kennelijk wel ongeldige reden. We zijn de volgende tegengekomen.

Niet aan gedacht

Laten we beginnen met de meest positieve: een gemeente heeft er simpelweg niet aan gedacht om te informeren over het voorschot op de algemene bijstandsuitkering.

In dit geval zal een gemeente corrigerend handelen zodra ze erop wordt geattendeerd (bijvoorbeeld vanuit Burgerheid.nl).

Kennisgebrek

De uitvoeringspraktijk van de Participatiewet is complex en kennisgebrek kan ondanks dat er al veel is gezegd en geschreven ertoe hebben geleid dat er niet of niet juist online wordt geïnformeerd over het voorschot.

Ook in dit geval zal een gemeente corrigerend handelen zodra ze erop wordt geattendeerd en kennis aangereikt krijgt (bijvoorbeeld vanuit Burgerheid.nl).

Het niet nodig vinden

Informeren over het voorschot niet nodig vinden, is volstrekt onrechtmatig. Er is geen enkel goed argument te noemen dat dit rechtvaardigt.

Geen slapende honden wakker maken

Er zijn gemeenten die denken dat belanghebbenden geen gebruik van het voorschot zullen maken als ze niet weten dat dit recht bestaat. Als iemand uiteindelijk recht heeft op de uitkering, dan krijgt die bijstandsgerechtigde toch wel het geld met terugwerkende kracht vanaf de datum van eerste melding.

Dit is een zeer onverantwoordelijke en gevaarlijke gedachte. Het zal voor de meerderheid van de belanghebbende van groot belang zijn om een voorschot te ontvangen en indirect is ook het belang van de gemeente in het geding. Als iemand e laat geld ontvangt, kan dat allerlei negatieve gevolgen hebben, waar later zowel de belanghebbende als de gemeente samen de zure vruchten van plukken.

De gedachte is dus heel dom en kortzichtig.

Terugvorderen is zo’n gedoe

De gedachte van geen slapende honden wakker maken, komt voort uit de problemen die kunnen optreden bij ten onrechte verstrekte voorschotten.

Het idee is: als we terughoudend zijn met het verstrekken van voorschotten, slaan we de plank ook minder mis en scheelt dat in allerlei gedoe van terugvorderen. Dat is ook beter voor de burger.

Hieraan kleven de volgende bezwaren:

  • Terugvorderen is nodig in een kleine minderheid van de gevallen. De grote meerderheid die wel recht heeft op – en behoefte heeft aan – een voorschot wordt gedupeerd.
  • Het de plank misslaan is vooral het gevolg van beperkingen van de uitvoeringsorganisatie van de gemeente. In plaats van een ‘work around’ toepassen (voorschot ontmoedigen) en de belanghebbenden te duperen, is nog meer inspanning nodig om de uitvoering (behandelen aanvraag) te verbeteren.

Hoe vager, hoe meer speelruimte

Je zou denken dat deze reden niet meer van deze tijd is, maar dat dit hoort bij de oude overheid. Toch zijn er gemeenten die opzettelijk gebrekkig (of zelfs foutief) informeren over het recht op voorschot op de bijstandsuitkering. Ze laten zich dan ook niet zomaar corrigeren door kritiek van buiten (bijvoorbeeld vanuit Burgerheid.nl).

De perverse reden hierachter is dat er dan in de meeste gevallen altijd wel een argument kan worden aangevoerd om een voorschot niet uit eigen beweging te verstrekken of zelfs actief te weigeren.

Dit is uiteraard volstrekt onrechtmatig handelen!