Opdracht aan de gemeente

Bijgewerkt: vr 19 maart 2021 - 20:50 uur

> Start
> In je hemd staan in de bijstand
> De wet

Er bestaat een beeld dat bijstandsgerechtigden het een en ander moeten, ofwel verplicht zijn tot. Dat beeld past ook bij de realiteit. Zij weten zich namelijk gehouden aan de arbeidsverplichting (artikel 9 Participatiewet) en de inlichtingenplicht (artikel 17 Participatiewet). Maar de gemeente heeft jegens bijstandsgerechtigden ook verplichtingen verbonden aan de opdracht die ze heeft volgens de wet.

De opdracht die de gemeente heeft naar de bijstandsgerechtigden die zij tot haar verantwoordelijkheid moet rekenen, is drievoudig:

  1. Ondersteunen bij arbeidsinschakeling;
  2. Bijstand verlenen (uitkering);
  3. Voor de tegenprestatie beleid ontwikkelingen en uitvoeren.

Wil je weten waar dit in precies in de Participatiewet staat? Kijk bij § 1.2. 'Opdracht gemeente' artikel 7.

Ondersteunen bij arbeidsinschakeling

De wetgever heeft de gemeenten veel ruimte gegeven bij het invulling geven aan het 'ondersteunen bij arbeidsinschakeling'.

Ondersteuning kan nagenoeg niets zijn of juist veel.

De Participatiewet (artikel 8a) verplicht de gemeenten echter wel om bij verordening regels vast te leggen.

Je hoort wel eens dat mensen in de bijstand heel lange tijd (jaar na jaar) niets van hun gemeente horen. Niet meer dan af en toe een check of het nog wel rechtmatig is dat ze een uitkering ontvangen. Maar dat mag op deze manier! Daar doet de gemeente het wettelijk gezien niet verkeerd.

Als een bijstandsgerechtigde geen aanspraak maakt op ondersteuning op grond van de Participatiewet is de gemeente niet verplicht om die - uit eigen beweging - te bieden.

En als de gemeente wel een bepaalde, specifieke invulling geeft aan de ondersteuning (een voorziening aanbieden), dan doet zij dit omdat ZIJ - niet jij - dat bepaalt en nodig vindt.

Maar je kunt altijd als bijstandsgerechtigde aanspraak maken op een vorm van ondersteuning als jij zonder ondersteuning niet verder komt bij het nakomen van je arbeidsverplichting en/of taken die jou door de gemeente zijn opgelegd.

Jouw gemeente moet daar iets mee volgens artikel 10 van de Participatiewet.

Als jouw gemeente bepaalt en het nodig vindt om jou een voorziening aan te bieden als invulling van de ondersteuning bij arbeidsinschakeling, dan ben je overigens wel verplicht daar gebruik van te maken.

BESLUIT IS VEREIST!
Maar zo'n gemeentelijk aanbod moet worden vastgelegd in een voor bezwaar vatbaar besluit.

Bijstand verlenen (uitkering)

De gemeente moet inwoners die recht op algemene bijstand hebben die bijstand verlenen. Dat zijn inwoners (hier te lande, dus in Nederland) die in zodanige omstandigheden verkeren of dreigen te geraken dat zij niet over de middelen beschikken om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien (levensonderhoud).

Recht op bijstand vaststellen
De gemeente moet hierbij met volledige medewerking (= verplicht)  van de aanvrager wel eerst het recht op bijstand vaststellen en dat is vervolgens een continu proces. Dat recht kan namelijk wijzigen. Iemand die eerst wel recht heeft op een bepaalde bijstandsuitkering kan door veranderende omstandigheden later recht hebben op meer of minder uitkering of zelfs helemaal geen recht meer.

Zeer belangrijk hierbij is de informatieplicht van de bijstandsgerechtigde.

Het proces dat volgt op het voortdurend vaststellen van het recht op een bijstandsuitkering heet:

Het afstemmen van de bijstandsuitkering.

Dat is het verlagen, verhogen of beëindigen van een bijstandsuitkering afhankelijk van de feiten, ofwel van gebeurtenissen, omstandigheden, handelingen en tijdsverlopen.

Dit doet de gemeente volgens een verordening die zij volgens artikel 8 van de Participatiewet verplicht heeft opgesteld. Meestal heeft zo'n verordening 'afstemmingsverordening' in de citeertitel staan, maar er zijn ook gemeenten die het in een verzamelverordening hebben opgenomen. Voorbeeld hiervan is gemeente Apeldoorn met haar 'Verzamelverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2018.'

BESLUIT IS VEREIST!
Gaat de gemeente over tot het voor de eerste keer verstrekken van de bijstandsuitkering, dan moet zij dat in een voor bezwaar vatbaar besluit doen. Dat geldt ook voor het later afstemmen van de bijstandsuitkering (verhogen, verlagen, beëindigen).

Voor de tegenprestatie beleid ontwikkelingen en uitvoeren

De zogenaamde tegenprestatie is het iets terugdoen voor het ontvangen van een bijstandsuitkering. Het is niet gericht op arbeidsinschakeling. Dat betekent dat het leveren van een tegenprestatie niet als doel heeft om een betaalde baan te vinden en uit de bijstand te komen. Het kan er wel - mede - toe leiden, maar het is dus niet de insteek ervan.

Overigens mag het leveren van een tegenprestatie niet het verkrijgen, aanvaarden en behouden van een betaalde baan in de weg zitten.

Gemeenten zijn niet verplicht om bijstandsgerechtigden het leveren van een tegenprestatie op te leggen. Dit in tegenstelling tot de berichten die we soms in de media zien en horen. Wel zijn gemeenten verplicht een eigen beleid te ontwikkelen en dat dan ook uit toe voeren.

Dat beleid kan ook zijn dat om bepaalde, vastgelegde redenen juist geen tegenprestatie aan de bijstandsgerechtigden wordt opgelegd.

Over het algemeen zien we dat maar weinig gemeenten daadwerkelijk het leveren van een tegenprestatie opleggen aan hun bijstandsgerechtigden.

Overigens:

BESLUIT IS VEREIST!
Legt de gemeente jou het leveren van een tegenprestatie op, dan moet zij dat in een voor bezwaar vatbaar besluit doen.