Verzet (protest) bij verplicht meewerken

Update: do 23 juli 2020 - 21:58 uur

> Moet ik…

Moet ik in de bijstand aan alles meewerken wat mij wordt opgedragen?

Ja! In eerste instantie wel omdat je ervan uit moet gaan dat wat je wordt opgedragen in overeenstemming is met de Participatiewet en de daarvan afgeleide eigen regels in jouw gemeente.

Dat is het eerste uitgangspunt. Echter je kunt er wel tegen in verzet komen, afhankelijk van de situatie op verschillende manieren.

Maar let op: dat verzet betekent niet dat je medewerking zonder meer mag weigeren. Als het meezit, gaat de uitkeringsinstantie met jouw verzet mee en wordt de opdracht aangepast of ingetrokken. Als het tegenzit wordt het een langere weg, maar het blijft zo dat je eerst moet meewerken. In bepaalde gevallen is er nog een escape: de voorlopige voorziening.

Omdat het moet van…

de Participatiewet
Sommige verplichtingen blijken overduidelijk en ondubbelzinnig uit de Participatiewet. Daar moet je simpelweg aan gehoorzamen. De uitkeringsinstantie kan daar ook niet omheen. Deze verplichtingen zijn automatisch van toepassing als je een bijstandsuitkering aanvraag en/of ontvangt.

Een voorbeeld:
Je moet geregistreerd (ingeschreven) zijn als werkzoekende bij het UWV. Niet alleen als je de bijstandsuitkering ontvangt, maar meteen al (of heel snel nadat) jij je meldt voor de bijstand.

jouw gemeente (uitkeringsinstantie)
Jouw gemeente heeft eigen regels opgesteld afgeleid van (en geldig binnen) de Participatiewet. Dat noemen we ‘vrije beleidsruimte’ die de gemeente heeft. De regels kunnen per gemeente verschillen, dus je moet je niet blindstaren op wat voor iemand elders in het land (in een andere gemeente) geldt.

Een voorbeeld:
Het kan zijn dat jou het verrichten van een tegenprestatie wordt opgelegd, terwijl dat bij een kennis van jou honderd kilometer verderop (zelfs onder dezelfde omstandigheden) niet gebeurt.

jouw consulent
Hou er rekening mee dat wanneer jouw consulent bij de uitkeringsinstantie iets vindt, dat daarmee jouw gemeente (het college, het gemeentebestuur) dat automatisch ook vindt. Dat komt omdat de consulent in mandaat werkt, namens de gemeente. De handelingen van een ambtenaar moeten worden beschouwd als de handelingen van de gemeente.

Een voorbeeld:
Jouw consulent vindt het van belang dat jij per week minstens vijf sollicitatiebrieven schrijft en dat je daar tweewekelijks bewijs van laat zien.

Het komt helaas best vaak voor dat de verhouding tussen bijstandsgerechtigde en de consulent verstoord raakt. Het kan daarbij zover gaan dat het (zeer) twijfelachtig wordt of de consulent nog wel met de stem van de gemeente (uitkeringsinstantie) spreekt of eigenwijs te werk gaat en zijn/haar persoonlijke grillen botviert op de belanghebbende. Dan is verzet echt noodzakelijk.

Een schrijnend voorbeeld:
De consulent misbruikt zijn/haar machtspositie en legt iets op dat eerder lijkt op het treiteren dan om het ondersteunen van belanghebbende.

Wanneer protesteren?

Als je het niet eens bent met wat je moet, dan kun je meestal met kans op succes protesteren als je goede gronden hebt. Dan zeker doen!

Het hangt wel van de situatie af.

Protest tegen de Participatiewet
Dat heeft geen zin. Verspil je energie er niet aan.

Protest tegen je gemeente
Ook dat heeft geen zin als het gaat om de vastgestelde eigen regels van jouw gemeente. Die zijn tot stand gekomen in een uitgebreid proces waarbij uiteindelijk de gemeenteraad akkoord heeft gegeven.

Maar het kan zijn dat de gemeente jou iets opdraagt dat ingaat tegen haar eigen regels. Protesteer dan zeker!

Protest tegen je consulent
Dat een ambtenaar namens het gemeentebestuur handelt, is geen garantie voor rechtmatig of behoorlijk handelen. Het is ook maar een mens die de fout in kan gaan, onbewust of zelfs opzettelijk.

Heb je goede gronden om het niet eens te zijn met wat de consulent je opdraagt? Kom in verzet!

Hoe protesteren?

Ook de manier waarop je protesteert, hoe je in verzet komt, hangt van de situatie af.

Mondelinge opdracht
Dring bij een mondelinge opdracht altijd aan op een schriftelijke bevestiging. Eigenlijk zou de uitkeringsinstantie daar ook belang aan moeten hechten. Op die manier moet de opdrachtgever extra zorgvuldig vast uitleggen wat de opdracht is. Dat verkleint de kans op misverstanden, maar biedt jou ook meer mogelijkheden om in verzet te komen als je dat nodig vindt.

Het voordeel voor de uitkeringsinstantie is dat jij beter aan de opdracht kan worden gehouden en eventuele maatregelen (straf zoals het verlagen of zelf stopzetten van de uitkering) gemotiveerd tegen jou kunnen worden opgelegd.

Een mondelinge opdracht alleen, is eigenlijk niet rechtmatig en een reden op zich om te protesteren. Doe dat dan ook!

Let op: voer ondertussen de opdracht wel zo goed mogelijk uit onder schriftelijk protest.

Schriftelijke opdracht(bevestiging)
Dat is al vele malen beter dan een mondelinge opdracht. Eis het gewoon, want er is geen goede reden om jou geen schriftelijke opdracht(bevestiging) te verstrekken.

In een schriftelijke opdracht staan goede dingen, maar het kan ook zomaar dat er punten in staan waar jij je echt niet in kunt vinden. Doordat het zwart-op-wit staat, kun je daar gegrond en beter tegen in verzet komen.

Wat er zoal mis kan zijn, is dat de opdracht:

  • tegen wet- en regelgeving ingaat;
  • ingaat tegen wat volgens de ongeschreven wet als behoorlijk wordt beschouwd;
  • niet aansluit op jouw vermogen;
  • niet aansluit op jouw persoonlijke omstandigheden;
  • onduidelijk is, niet goed onderbouwd;
  • spreekt over afspraken waarin jij je niet herkent (die volgens jou niet zijn gemaakt);
  • reeds is uitgevoerd.

Is er volgens jou iets mis met de opdracht? Kom in verzet door het rustig bespreekbaar te maken met de opdrachtgever (meestal jouw consulent).

Gaat dat niet goed? Stap dan naar de leidinggevende van de consulent.

Kom je er nog steeds niet uit en is er volgens jou daarbij sprake van een onheuse behandeling (bejegening)? Dien een officiële klacht in tegen functionaris(sen).

Let op: voer ondertussen de opdracht wel zo goed mogelijk uit onder schriftelijk protest.

Een officiële beschikking (besluit)
De meeste zekerheid heb je als een opdracht (een opgelegde verplichting) wordt gegeven bij officiële beschikking, een besluit van of namens het college van burgemeester en wethouders van jouw gemeente.

Tegen een besluit kun je op bestuursrechtelijke wijze in verzet komen, namelijk door in bezwaar te gaan. Dat moet je binnen zes weken na bekendmaking van het besluit doen. Ook in deze situatie moet je ondertussen de opdracht wel zo goed mogelijk uitvoeren, maar er is een ontsnappingsclausule: de voorlopige voorziening.

We werken later nog een verhaal uit waarin we uitleggen hoe je aanspraak kan maken op de escape van de voorlopige voorziening.

Na een bezwaarprocedure kun je eventueel je verzet doorzetten door in beroep te gaan bij de rechtbank. Daar kan ook nog hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep op volgen.

We werken later nog een verhaal uit waarin we uitleggen hoe je in beroep kunt gaan en wat er dan zoal gebeurt.

Als het goed is, krijg je een voor bezwaar vatbaar besluit als dat van toepassing is. Zo niet, het af te dwingen!

We werken later nog een verhaal uit waarin we uitleggen wanneer je een besluit zou moeten krijgen en hoe je dat zou kunnen afdwingen.