Mandaatbange managers bij de gemeente

Bijgewerkt: vr 15 oktober 2021 - 16:43 uur

> Start

Gemeentelijke dienstverlening komt in individuele gevallen vaak niet goed van de grond doordat managers hun bevoegdheden niet durven te gebruiken in het belang van de inwoner. Ze slaan niet met de vuist op tafel en doen niet wat zij geacht worden te doen. Dat komt doordat ze als gemandateerde ambtenaren geen bijbehorende verantwoordelijk hebben.

Managers bij de gemeente hoeven geen verantwoordelijkheid te nemen bij lastige kwesties en kunnen om de brei heen draaien. Door risicomijdend gedrag proberen ze een zaak bij voorkeur breder te trekken zodat niet opvalt dat ze weigeren zelf kordaat op te treden.

Door Ray Heijder

### UPDATE ###
Misschien is de situatie geschetst in dit artikel toch wat rooskleuriger. Hangt er een doorbraak met de gemeente in de lucht?


Het probleem van mandaat

Mandaat is de bevoegdheid om in naam van een ander te handelen, maar zonder de daarbij horende verantwoordelijkheid. Bij mandateren worden geen bevoegdheden overgedragen. De mandaatgever blijft zelf bevoegd.

Een manager als onderdeel van de ambtelijke organisatie bij de gemeente handelt namens de mandaatgever, het college van burgemeester en wethouders. Dat college blijft verantwoordelijk.

De gemandateerde ambtenaar kan niet verantwoordelijk worden gehouden en dat is de kern van veel problemen.

Bedenk dat je als burger niet in bestuursrechtelijk bezwaar of beroep kunt gaan tegen een manager, maar alleen tegen het college (het bestuursorgaan). Het maximaal haalbare is een manager ter discussie stellen in een bejegeningsklacht (klachtenprocedure volgens hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht) en kans maken op een excuus met een bloemetje en de belofte dat de gemeente haar bedrijfsvoering gaat verbeteren naar aanleiding van jouw oh zo leerzame klacht.

Punt van aandacht:
Wie niet verantwoordelijk kan worden gehouden, zal zelden verantwoordelijkheid nemen.


Risico's mijden

Bij een lastige kwestie met een inwoner waarbij de manager is ingevlogen, bijvoorbeeld naar aanleiding van een klacht tegen een medewerker die onder die manager valt, is er eerst een verkennend (zalvend en oppervlakkig) gesprek. Zodra er risico's blijken te kleven aan die burger, maakt de manager een omtrekkende beweging door de zaak breder te trekken. Dat kan onder meer als volgt:

  1. De kwestie neerleggen bij een hogere leidinggevende (die waarschijnlijk zelf weer hetzelfde gaat doen tot het doodloopt);
  2. Een quasie onafhankelijk intern gemeentelijk clubje betrekken;
  3. Een quasi echt (maar nu écht echt) onafhankelijke club betrekken (externe onafhankelijke cliëntondersteuning);
  4. Mediation aansmeren;
  5. De inwoner toch maar stuk laten lopen tegen de brute kracht van de gemeentelijke juridische afdeling.

Kan het echt niet anders? Natuurlijk wel

Alles wat de inwoner als vervelend, belastend, bezwaarlijk, beschadigend en/of onrechtmatig beschouwd, is veroorzaakt door ambtenaren met een bevoegdheid (mandaat) om vrijelijk zonder echte verantwoordelijkheid te handelen namens het college van burgemeester en wethouders.  Dat waarover het college bij de rechter altijd zegt:

Wij hebben als college zorgvuldig en deugdelijk gemotiveerd gehandeld. Dat is gewoon zo!

Met dezelfde handelingsbevoegdheid, kan een ambtenaar - en zeker zijn/haar manager - de boel ook ongedaan maken of repareren. Ook daarover zal het college altijd zeggen:

Wij hebben als college zorgvuldig en deugdelijk gemotiveerd gehandeld. Dat is gewoon zo!


Gewoon doen!

Manager bij de gemeente, doe gewoon wat u geacht wordt te doen en loop niet met de staart tussen de benen weg. U draagt toch geen verantwoordelijkheid ook al doet uw werkgever alsof dat wel zo is!