Te goed voor deze wereld

Bijgewerkt: do 22 april 2021 - 09:49 uur

> Start
> In je hemd staan in de bijstand
> Ray doet weer mee

Het door de gemeente - als uitkeringsinstantie en uitvoerder van de Participatiewet - verzonnen dogma 'alle arbeid is passend' leidt tot problemen. Een belanghebbende kan te weinig in huis hebben om voor een baan in aanmerking te komen. Zeker als er geschiktere kandidaten zijn, maakt zo iemand geen kans. Maar het kan ook andersom: je kunt te goed zijn voor deze wereld (overkwalificatie).

Veel consulenten werk (klantmanagers) bij gemeenten leven in een fantasiewereld waarin de arbeidsmarkt en de kansen van werkzoekenden maakbaar lijken. Zij geloven er echt in dat zo breed en zo vaak mogelijk solliciteren de sleutel naar succes is. Die illusie heeft wortel bij ze geschoten door hun opleiding en door hun taakstelling die hoofdzakelijk is gericht op uitstoom uit de bijstand en veel minder op de belanghebbenden zelf. Als er al focus op de persoon is, gaat het eerder om rechtmatigheid en het invloed uitoefenen op zijn of haar gedrag dan op doelmatigheid.

'Het gaat om jou en we willen jou helpen' is vaak een loze belofte.

Dogma 'alle arbeid is passend'

Hoewel er nergens in de Participatiewet ondersteuning voor is te vinden, zijn gemeenten en hun consulenten werk er doorgaans van overtuigd dat alle arbeid passend is voor uitkeringsgerechtigden. Ieder weldenkend mens buiten de gemeentelijke bubbel weet dat arbeid alleen op de persoon toegesneden kan zijn.

Daarbij is er wel een onder- en bovenmarge. Zo kan een kandidaat voor een functie op punten nog niet geschikt zijn voor een functie, maar is dat gat overbrugbaar door opleiding en training-on-the-job. Als een werkgever het potentieel ziet, is er een match mogelijk. Een kandidaat kan ook meer in zijn of haar mars hebben voor een functie dan nodig is. Ook dat hoeft niet altijd een probleem te zijn, bijvoorbeeld wanneer de werkgever iemand zoekt om op vrij korte termijn te laten doorgroeien binnen de organisatie.

Overgekwalificeerd

Hoewel in de beeldvorming het bestand uitkeringsgerechtigden bestaat uit kwetsbare mensen of zelfs onwillige, luie 'tokkies', zijn er juist veel sterke werkzoekenden in de bijstand die beschikken over veel vaardigheden en ervaring. Dat zijn mensen waartegen men zegt:

Maar iemand zoals jij zou toch juist een baan moeten hebben? Wil jij wel echt aan het werk?

Ze worden door de gemeente verplicht op pad gestuurd met het dogma 'alle arbeid is passend' en de instructie 'je moet breed solliciteren'.

Vervolgens struikelen zij met werkgevers waarbij ze solliciteren en/of met intermediairs (recruiters, consulenten uitzendbureaus) vanwege overkwalificatie.

Gevaarlijke omwegen

In plaats van eerbied voor 'de juiste persoon op de juiste plaats' komt de werkzoekende met de dwang vanuit de gemeente op gevaarlijke omwegen terecht.

  • Zelfverloochening
    De werkzoekende gaat over tot zelfverloochening door zijn of haar overkwalificatie te verstoppen. Denk aan het verzwijgen van vaardigheden en werkervaring, wat al begint bij het 'strippen' van de CV. Zulke zelfverloochening wreekt zich op termijn altijd en dat is in niemands voordeel.
  • Omgekeerde window dressing
    De zelfverloochening leidt tot het de beste broodjes achteraan leggen, omgekeerde window dressing. Het creëert een schijnwereld waar niemand iets aan heeft, althans niet als het om een duurzame oplossing gaat. Vaak zit een werkgever dan met een ongelukkige medewerker die niet te handhaven is. Of arbeidsbemiddelaars lopen imagoschade op door het aanbrengen van ongeschikte kandidaten.
  • Liegen
    Uitkeringsgerechtigden worden door hun consulent werk bij de gemeente gedwongen om te liegen bij sollicitatieactiviteiten. Die dwang wordt meestal verkapt uitgeoefend op de belanghebbende, maar soms zelfs expliciet. Het gevaar hierbij is dat werkgevers worden misleid. Dat wreekt zich bijna altijd door het vastlopen van de sollicitatieperiode, of erger nog door een conflict na aanstelling als de waarheid de leugen achterhaalt. Dit kent alleen maar verliezers.

NLP-tactieken

Consulenten werk zijn - om te kunnen overleven in de gemeentelijke bubbel die de realiteit ontkent - getraind om met tactieken van het neurolinguïstisch programmeren (NLP) dwang uit te oefenen op werkzoekenden in hun caseload. Als een belanghebbende stelt dat hij of zij zichzelf niet wil verloochenen en eerlijk over zichzelf wil zijn, trekt de gemeente meestal het bekende NLP-mantra uit de kast:

Maar je wilt toch graag werken?

Zeg daar maar eens 'nee' op als uitkeringsgerechtigde. Doe dat maar niet!!!

Zo zijn er meer leuzen die vanuit de gemeente op de werkzoekende worden losgelaten.

Maar hoe dan?

De enige juiste manier is het respect houden voor 'de juiste persoon op de juiste plek'. Alleen daarop behoren werkzoekenden en - indien van toepassing - de ondersteuning vanuit de gemeente in te zetten, een baan die echt passend is. Daarbij kan er zoals hiervoor geschreven een ondermarge en een bovenmarge zijn.

En zoeken naar 'de ware' betekent nu eenmaal niet automatisch (direct) vinden! Het kan helaas ook gebeuren dat een werkzoekende lang (of misschien zelfs voortaan) 'vrijgezel' blijft en geen werkgever vindt.

Het probleem is alleen dat we met elkaar gevangen zitten in het krampachtige geloof van de maakbare samenleving. Onvermijdelijkheden in het leven willen we niet accepteren.