Waarom zwijgen gemeenten over de participatieplaats?

Update: ma 20 juli 2020 - 22:09 uur

> Blog

20 juli 2020 – Verreweg de meeste gemeenten zwijgen online over de participatieplaats. Publiekelijk spelen ze verstoppertje en de vraag is in hoeverre ze één-op-één aan belanghebbenden wel informeren. Waarschijnlijk zal dat veelal gebrekkig zijn. Zorgwekkend! Maar waarom doen gemeenten zo?

Uh… tja… omdat het maatwerk is

Een veel gehoord excuus is maatwerk.

Ieder individu verdient specifieke aandacht en dat vraagt om maatwerk. Daarom kunnen we geen algemene informatie publiceren die geldt voor iedere belanghebbende in de doelgroep.

Dit is een slecht excuus. Net als bij andere voorzieningen (zelfs maatwerkvoorzieningen) bestaat een algemeen deel (generiek deel) dat voor iedere belanghebbende in de doelgroep geldt. Dat geldt zeker ook voor de participatieplaats. Was dat niet zo, dan was het onmogelijk om er wetgeving (Participatiewet) voor te maken en hadden gemeenten hun re-integratieverordening niet kunnen vaststellen.

Bovendien zijn er veel andere onderwerpen en thema’s waar ook sprake is van maatwerk en waar gemeente dan weer wel (uitgebreid) over informeren.

We willen misverstanden voorkomen

Deze is ook vaak te horen:

Door het individuele karakter van de voorziening, die op de persoon is toegesneden, kan het om een complex verhaal gaan. Dat bespreken we dan liever tijdens persoonlijk contact met belanghebbende.

Hmm… dit klinkt heel plausibel en nobel, maar er zitten nare trekjes aan.

Het kan overkomen alsof de personen in de doelgroep misschien niet zo snugger zijn en het vast verkeerd begrijpen als ze er iets over op het internet lezen.

Wat nog griezeliger is: er ontstaat een groot risico op willekeur (dat vervolgens mooi wordt verpakt als maatwerk). De informatieverstrekking verplaatst zich van openlijk controleerbaar naar ondoorzichtig en schimmig. De uitvoering van de Participatiewet door de uitvoeringsorganisatie (in opdracht van het college) onttrekt zich zo van de waarneming van de controlerende gemeenteraad. Dat wordt versterkt doordat raadsleden doorgaans niet ingaan op individuele gevallen. Pas als er misstanden zijn waar bloed uitloopt en die al veel te lang hebben gewoekerd met veel gedupeerde individuen, komt het wel aan het licht en dan is er een rel. Te laat en alleen maar goed voor de tik op de vingers, de mea culpa, het ‘dat had beter gekund’ en leuk voor de ‘lessons learned’.

Het staat al in de wet

Zij het minder vaak, maar deze komt ook echt voor:

De participatieplaats staat in de Participatiewet en in onze lokale wet- en regelgeving. Die zijn openbaar beschikbaar en iedereen wordt geacht de wet te kennen.

Hoe bot en tenenkrommend klinkt dit eigenlijk? Het slaat ook nog eens nergens op. Gemeenten informeren over tal van onderwerpen uitgebreid terwijl die ook in de wet staan. Verwijs dan consequent altijd alleen maar naar de wetgeving. Dat zou honderden internetpagina’s op de gemeentelijke website schelen.

Werkelijke redenen

Burgerheid.nl heeft een diep donkerbruin vermoeden dat gemeenten die selectief helemaal niet of gebrekkig online informeren over sommige onderwerpen sjoemelruimte creëren. Bij inzet van re-integratievoorzieningen (zoals de participatieplaats) kunnen zij daardoor ‘off the grid’ allerlei constructies toepassen zonder controle.

Zo kunnen er tussenvormen ontstaan die geen of onvoldoende wettelijke borging hebben. Bijvoorbeeld ‘participatieplaats’ een heel andere naam geven kan daarbij ‘helpen’. Niemand herkent het dan meer als zodanig.

Ook kan men ongemerkt middelen informeel inzetten waarbij de rechten van de belanghebbenden worden geschaad. Denk hierbij aan het niet afgeven van een beschikking die voor bezwaar vatbaar is, maar een documentje met afspraken zonder bestuursrechtelijke status. Of dat zelfs niet eens!

Belanghebbenden in de doelgroep kunnen zo ook het gevaar lopen om lang aan het lijntje te worden gehouden. Zo kan bijvoorbeeld de maximale duur van de verplichte participatieplaats worden opgerekt.

En als de participatieplaats niet meer als die voorziening wordt herkend, kan ook gemakkelijk de premie (Participatiewet 10a zesde lid) achterover worden gedrukt ten nadele van de belanghebbende.

Vermijd de schijn tegen!

Een gemeenten die op alle aspecten en voor alle inwoners eerlijk en rechtvaardig wil zijn, vermijd de schijnt tegen.

Gemeente, informeer transparant en dus controleerbaar over alles!