Als een afspraak geen afspraak is

Update: di 28 juli 2020 - 12:51 uur

> Blog

28 juli 2020 – In het sociaal domein, in het bijzonder in de uitvoeringspraktijk van de Participatiewet, staat het begrip ‘afspraak’ nogal eens onder druk in het nadeel van belanghebbenden. Burgerheid, let goed op!

Als je een belanghebbende bent en te maken hebt met je gemeente, zul ongetwijfeld wel eens een brief hebben gehad met een bevestiging van met jou gemaakte afspraken. Misschien had jij geluk dat de bevestiging overeenkwam met wat je inderdaad hebt besproken met de gemeente. Maar vaak zal het zo zijn dat je als burger met verbazing leest over vermeende afspraken waar jij jezelf niet in herkent. Wat moet je dan doen?

Afspraak

We moeten het eerst hebben over de algemene definitie van ‘afspraak’.

Van Dale geeft aan afspraak de betekenis: mondelinge overeenkomst.

Daarmee komen we een stapje verder, maar we moeten verder onderzoeken: wat is een overeenkomst?

Overeenkomst

Ook weer met hulp van Van Dale:

Overeenkomst: gelijkheid, overeenstemming

Dit zegt veel. Het duidt op een gelijkheid tussen de partijen die tot overeenstemming komen. Men is het met elkaar eens over iets. Beide kanten zijn nodig.

It takes two to tango!

Onbehoorlijke gemeente

Een onbehoorlijke gemeente neemt vaak een loopje met de afspraak. In het beste geval bevestigt zij deze mondelinge overeenkomst en in het slechtste geval niet, maar komt ze ooit wel met de bewering:

Wij hebben toch met u afgesproken dat…?

En legt vervolgens een strafmaatregel op.

Dictaat (eenzijdig gebod/commando)

Te vaak blijkt een onbehoorlijke gemeente van een niet gemaakte (niet bestaande) afspraak een dictaat te maken.

Waar een afspraak iets is met overeenstemming van alle betrokkenen, is een dictaat een eenzijdig gebod of commando. Als burger heb je bij deze gebiedende wijs niets te vertellen (gehad). Jouw mondeling (of zelfs schriftelijk) aangevoerde argumenten en/of bezwaren tellen niet mee en zie je ook nergens (meer) terug bij de naar eigen zeggen van de gemeente met jou gemaakte afspraak/afspraken.

Wat te doen?

Eerste gedachte:

F*ck you gemeente met je zogenaamde afspraak/afspraken!

Dat klinkt heldhaftig, maar is iets te kort door de bocht.

Belangrijk is om eerst de status vast te stellen van de brief waarin de gemeente de vermeende afspraak/afspraken bevestigt.

Je kunt het schriftelijk aan jou bevestigingen door de gemeente grofweg in twee categorie├źn onderverdelen: ambtshalve en bestuursrechtelijk.

Ambtshalve
Een brief waarin de gemeente jou confronteert met afspraken, maar zonder mogelijkheid tot bestuursrechtelijk bezwaar.

Wat je dan kunt doen, is terug schrijven dat jij je niet herkent in de afspraken en er afstand van neemt. Dat de afspraken naar jouw oordeel niet zijn gemaakt en jij niet gehouden kan worden aan iets waarover geen overeenstemming is bereikt.

Als de afspraken totaal afwijken van wat er is besproken (of helemaal zijn verzonnen en ja dat gebeurt ook), laat je het hierbij en geef je er ook geen verder gehoor aan. Doe niets buiten wat er werkelijk is overeengekomen. Komt de gemeente met een strafmaatregel, dan kan zij die nergens op baseren en dus ook niet uitvoeren. Als ze dat toch doet, dan kan dat alleen bij beschikking en dan is het bestuursrechtelijk geworden (zie dan hierna bij ‘bestuursrechtelijk’).

Als de afspraken enigszins afwijken, licht je de afwijking schriftelijk toe en verzoek je om een nieuwe schriftelijke bevestiging.
Is die nieuwe wel correct? Dan geef je gehoor aan de werkelijke afspraken en kun je er ook aan worden gehouden.

Onderzoek wel altijd of de ambtshalve bevestigde afspraken eigenlijk bestuursrechtelijk (bij beschikking) zouden moeten worden bevestigd. Dit is in elk geval nodig als door de afspraken jouw rechtspositie wijzigt.

Bestuursrechtelijk
De brief is dan een beschikking met bezwaarmogelijkheid. Die moet ook in de brief vermeld staan (bezwaarmogelijkheid en termijn van zes weken).

Als de afspraken volgens jou niet zijn gemaakt of gedeeltelijk niet zoals ze zijn bevestigd door de gemeente, ga dan zeker in bezwaar!

Ga je niet op tijd (binnen zes weken) in bezwaar dan zijn de bevestigde afspraken bindend, zelfs als deze niet werkelijk zijn gemaakt.

Probleem is nog wel dat jij je aan bij beschikking bevestigde afspraken moet houden, zelfs als deze niet werkelijk zijn gemaakt. Als je dat niet doet, kan de gemeente jou een maatregel (straf) opleggen, zoals het verlagen van je bijstandsuitkering of het tegenhouden van een andere voorziening.

De escape inzetten: voorlopige voorziening

Er is echter wel een mogelijke uitweg: de voorlopige voorziening.

Via Rechtspraak.nl kun je de rechtbank verzoeken om in te grijpen. De voorzieningenrechter kan de gemeente dan dwingen om de bezwaarde afspraken op te schorten.

Hangende jouw bezwaar (dat betekent tijdens de behandeling van jouw bezwaarschrift) mag de gemeente jou dan niet aan de afspraken houden. De gemeente zal – als de voorzieningenrechter jouw verzoek honoreert – als het goed is schriftelijk bevestigen dat zij jou voor een bepaalde periode niet aan de bezwaarde afspraak/afspraken zal houden.